Brutalizm w architekturze. Czym jest architektura brutalistyczna?

Czym jest i jak powstał brutalizm w architekturze?

Brutalizm jest jednym z najbardziej oryginalnych nurtów w architekturze. Wywodzi się z modernizmu i bardzo łatwo rozpoznać budynki budowane w tym stylu. Po pierwsze, są monumentalne. Brutalizm najczęściej stosuje się w projektach wielkoskalowych i urzędowych, ale często można go dostrzec w projektach osiedli wielorodzinnych. Dzięki zastosowaniu cementu można łatwo otrzymać monotonię struktury (powtarzalność), a także przygotować większość możliwych kształtów brył.

Brutalizm jako styl architektoniczny pojawił się w połowie XX wieku. Cechujące go minimalizm i geometria przez długi czas były niedoceniane, jednak od kilku lat obserwuje się trend powrotu tego stylu. Nie tylko w samej formule budowania, ale także we wnętrzach. Kupujący mieszkania od dewelopera do wykończenia czasem specjalnie proszą o pozostawienie ścian bez tynku i farby, albo decydują się na nałożenie cienkiej warstwy betonu na gotowe ściany. Wszystko po to, aby uzyskać odpowiedni wygląd mieszkania: minimalistyczną surowość i odcienie szarości. Czy to oznacza, że takie wnętrza są “smutne”?

Brutalizm – założenia

Najważniejszym założeniem brutalizmu w architekturze jest surowość, prostota oraz wykorzystanie betonu. Można go połączyć z surową cegłą, kamieniem, blachą czy drewnem, jednak to właśnie beton musi się pojawić jako materiał “grający pierwszy skrzypce”. Natomiast w przypadku bryły budynków bardzo ważna jest ich wielkość (zawsze są to duże projekty) oraz geometryczność.

Oprócz “grania formą” nie ma w tym żadnej próby estetyzacji ani obróbki budynku. Z tego powodu niektórym osobom takie projekty mogą się wydawać “smutne” i pozbawione duszy. Z drugiej strony dają szerokie pole do działania, a beton nadaje przestrzeniom industrialnego charakteru.

Budynki w stylu brutalistycznym w wyrazisty sposób wyodrębniają obiekty z otoczenia. One mają się wręcz “odcinać” na jego tle, zamiast w nie wtopić.

Brutalizm we wnętrzach – jak wygląda brutalistyczny styl?

Brutalizm we wnętrzach to przede wszystkim beton, który nadaje pomieszczeniom surowy, nieco loftowy wygląd. Nie są to równe, szare ściany – zgodnie z założeniami brutalistycznej koncepcji architektonicznej powierzchnia powinna być nierówna, co wprowadza dodatkowe efekty wizualne. Nie ma tu jednak mowy o zdobieniach: po prostu tworzywo pokazane jest bez żadnej estetyzacji i obróbki.

Brutalizm we wnętrzach to także:

• minimalistyczne, surowe dodatki, wykonane z pozornie nieestetycznych materiałów,
• inne surowe materiały takie jak drewno i szkło (bez specjalnej obróbki),
• niedoskonałe przedmioty, których wady i niedociągnięcia pokazane są jako zalety,
• minimalistyczna kolorystyka, głównie szarość i naturalne odcienie,
• brak zbędnych ozdób i kolorów.

Wnętrze w stylu brutalistycznym może się wydawać zimne i odpychające. Jednak przy odpowiednim, miękkim oświetleniu będzie przede wszystkim nowoczesne i eleganckie. Można je przygotować w taki sposób, aby wydawało się przytulne pomimo swojej surowości. Jednak najważniejszą zasadą jest dostosowanie brutalizmu we wnętrzu do całej specyfiki budynku. Surowe, szare wnętrze nie sprawi się w drewnianym domku ani mieszkaniu o małej powierzchni. Oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie, aby spróbować to połączyć, jednak może być to trudne w wykonaniu.

Kontrowersyjne dodatki? Brutalizm we wnętrzach jako meble z betonu

Stoliki wykonane bez żadnej obróbki, odpowiednio zabezpieczone, przycięte pnie drzew jako krzesła czy szklane stoły to meble, które jednoznacznie kojarzą się z brutalizmem. Prawdziwi fani brutalizmu wstawiają do pomieszczeń nawet fotele wykonane z betonu, jednak nie każdy musi iść w tym kierunku. Czasem wystarczą odpowiednio dobrane lampy albo inne dodatki, aby wprowadzić do pomieszczenia atmosferę tego nurtu.

Zalety i wady brutalizmu w architekturze

Beton i beton architektoniczny cechują się niezwykłą trwałością. To jest pierwsza cecha i zarówno zaleta brutalizmu. Poza odpornością na zniszczenia wykonania brutalizm w architekturze jest stosunkowo prosty w wykonaniu, dlatego budynki brutalistyczne mogą być wykonane w naprawdę wielu formach. Ten nurt zdecydowanie też przyciąga wzrok, budzi zainteresowanie i intryguje.

Natomiast wnętrza w stylu brutalistycznym są łatwe w utrzymaniu, nie wymagają dużych nakładów pracy. Przygotowanie takich wnętrz może być także tańsze, ponieważ nie wydajemy środków na gładziowanie ścian, tapetowanie ani inne elementy wykończenia. Za to innym kosztem do poniesienia może być zakup betonu architektonicznego.

Brutalizm na także swoje wady. Krytycy tego nurtu uważają, że jego brak estetyki nie jest przyjemny dla odbiorcy i zamiast intrygować, irytuje, ponieważ za mocno wyróżnia się na tle otoczenia. Brutalizm we wnętrzach może być określany jako “bezduszny” styl. Nie sprawdzi się w przypadku domów z dziećmi, ponieważ betonowe, nierówne wykończenie ścian, specjalnie odsłonięte instalacje elektryczne czy rury są po prostu niebezpieczne dla dzieci.

Kiedy brutalizm we wnętrzach jest dobrym pomysłem?

Zastosowanie brutalizmu we wnętrzach ma sens, jeśli:

• mamy przemyślaną koncepcję tego, jakie dodatki i główne elementy chcemy zastosować w swoim domu,
• podoba nam się nurt brutalistyczny i dobrze czujemy się w pomieszczeniach z nieco surowym klimatem,
• chcemy ograniczyć koszty związane z wykończeniem i posiadamy w nieruchomości elementy, których odkrycie nada pomieszczeniu brutalistycznego charakteru (np. stare, nieco zniszczone belki pod sufitem, podwieszone kable, stare cegły),
• nie posiadamy dzieci – wnętrza brutalistyczne wiążą się z brakiem wykończenia (np. chropowatymi ścianami), więc zwiększa to ryzyko obrażeń.

Obecnie najbardziej znane polskie obiekty brutalistyczne to Osiedle Tysiąclecia w Katowicach oraz Katowicki Spodek i Hotel Forum w Krakowie. Deweloperzy, którzy budują nowe osiedla, nie odwracają się od tego stylu i starają się wplatać elementy brutalistyczne do swoich projektów. Jednak mają świadomość, że brutalizm nie sprawdzi się zawsze i wszędzie. Nie będzie to nurt, który spodoba się każdemu. Dlatego szukając mieszkania od dewelopera lub z rynku wtórnego albo samodzielnie budując dom należy mocno przemyśleć, czy intrygujący nas obecnie styl brutalistyczny będzie nam także odpowiadał za pięć czy dziesięć lat. Dotyczy to także zastosowania brutalizmu we wnętrzach.

Autor: Ewelina Zdancewicz

Brutalizm w architekturze definiuje się nie tylko swoją monumentalnością, ale także surowością i prostotą formy. Uważany jest za kontrowersyjny nurt, jednak w ostatnich latach wraca do łask. Dotyczy to nie tylko samych budynków, ale także projektowania wnętrz. Jak prezentuje się brutalizm we wnętrzach? Jakimi elementami się cechuje? Przeczytaj artykuł i dowiedz się więcej na temat nurtu brutalistycznego.